GOSTİVAR ARNAVUT ŞEHRİ MİDİR ?

K.Makedonya/Üsküp/Remzi CANOVA - Değerli dostlar, Kuzey Makedonya’da yirmi yıllık bir aradan sonra nüfus sayımı yapılmaktadır. Bu ayın başında başlamış olan sayım, ay sonuna kadar sürecektir. Etnik yapısı açısından belki de Balkanların en karışık bir bölgesi olan Makedonya’da, sıradan bir istatistik operasyonu olan sayımlara olağanüstü önem verilmektedir. Başka bir deyişle her nüfus sayımı arifesinde ülkede yaşayan farklı etnik topluluklarının sayısı hakkında resmen tabiri caiz ise bir açık artırım yapılmaktadır. Ülkedeki etnik topluluklarının her biri nüfusunu daha fazla göstermek için, adeta yarış içindeler. 2001 yılında imzalanan Ohri Çerçeve Anlaşmasıyla maalesef ülkedeki etnik topluluklarının (Makedonlar dışında) hakları nüfus sayısına göre “tartıldığı” için, nüfus sonuçları hakkında yapılan “açık artırımlara” da pek şaşmamak gerekir. Bu konuda her zamanki gibi Makedonya’daki Arnavutlar milliyetçiliği-şovenliğe bürünmüş, agresif propaganda rüzgarına kapılırlar.

Örneğin bir süre önce merkezi Üsküp’te olan Devlet Arnavut Halk Dansları ve şarkıları ansamblosu, kendilerini çok başarılı olduklarını ve her 3 Arnavut ülkesinde (Arnavutluk, Kosova ve Makedonya’yı kastederek) en başarılı olduklarını belirten koskoca bir pankart asmışlardır. Makedon'dan daha büyük Makedon olmak gibi asla bir niyetim yok. Ama Makedonya’yı Arnavut memleketi ilan etmek bir suç olması bir yana, bu ülkede Arnavutlardan başka diğer etnik topluluklarını da yadsımak anlamına gelir. Bu yüzden kabul edilir bir yanı yoktur. Bu konuda Gostivar Belediyesinin Başkanı Arben Taravari de benzer bir şey zırvalamıştır. Ancak bu konuda daha sağlıklı ve gerçekçi bir tabloyu görmek için, çok kısa hatlarıyla yıllar içinde Makedonya’da yapılan nüfus sayımları ve elde edilen sonuçlara bir göz atmakta yarar var kanaatindeyim.

1952 yılında Yugoslavya ile Türkiye arasında imzalanan "Serbest Göç Antlaşması" sekiz yıl

içerisinde Makedonya'da Türklerin nüfusunu yarı yarıya azaltmıştır. Maalesef, Makedonya’daki Arnavutlar, bundan da propaganda malzemesi yapmaktalar. Makedonya’dan Türkiye’ye göç edenlerin ezici bir çoğunluğunun Arnavut olduğunu, nerdeyse göç edenler arasında Türk yok, şeklinde bir tezi savurmaktadırlar. Ne yazık ve üzücüdür ki, ana ülkemiz Türkiye’de de bazı çevreler buna kapılarak, Makedonya’dan (veya eski Yugoslavya'dan) göç edenleri Arnavut olarak “fişlemektedirler.

Bu göçler sebebiyle 1961yılından itibaren Makedonya'da Türkler üçüncü grup durumuna düşmüşlerdir. Makedonya nüfusunun etnik dağılımı tablosu incelendiğinde 1961'den günümüze kadar bütün etnik grupların nüfusları arttığı hâlde-Arnavutlarda olduğu gibi, yüksek doğurganlık oranlarına rağmen- Türklerin nüfuslarının gittikçe azaldığı görülmektedir. Bu husus Makedonya'da Türk varlığını tehdit eden en önemli unsurdur.

“Manastır'ın durumu bu bakımdan çok çarpıcıdır:

Asrımızın başında Manastır'da çok az gayrimüslim varken, 1950'den önce göçler olmakla birlikte

Türkler hâlâ şehir nüfusunda çoğunluğu oluşturuyorlardı. 1952'den sonra başlayan göçler

sebebiyle bugün şehirde yaşayan Manastır'ın yerlisi Türk ailelerin sayısı oldukça düşmüştür. Yerli

ailelerin Türkiye'ye göçmesinden sonra, civar yerleşim merkezlerinden Manastır'a gelenlerle birlikte 1996 yılı itibariyle şehirdeki Türk aile sayısı ancak 50 civarındadır. Makedonya idarecileri sayımlarda Makedon nüfusu %65 gibi bir nispetle çoğunluk gösterip Türkleri, diğer Müslüman toplulukları ve Müslüman olmayan etnik grupları birer küçük azınlık gibi göstermek için ne mümkünse yapmış, bazı çevreler, hala da bunu yapmaya çalışmaktadırlar.

Bağımsızlıktan sonra Yugoslavya vatandaşlığından Makedonya vatandaşlığına geçme mecburiyeti getirilmesi ve kasıtlı olarak Müslümanların işlemlerinin geciktirilmesi suretiyle) vatandaşlık evrakının yetersizliği bahanesiyle sayım dışı tutulması uygulamaları görülmüştür. 1994 sayım sonuçlarını gösterir listede (Census'94,1994: 2), büyük bir hassasiyetle hazırlanmış intibaını vermek için, 34 ayrı milliyete yer verilip 2 İsveçli, 8 İsviçreli ve 9 Hollandalıya kadar gösterilirken, sayıları 100.000 civarında olan Torbeş Türklerinin çok büyük bir çoğunluğu kendilerini Türk olarak deklare ettikleri hâlde zorla

Makedon olarak kaydedilmişlerdir. Aynı listede kim oldukları belirsiz Müslümanlar ismiyle 15.315 kişilik bir grup yer almaktadır.

Şimdi bunu göz önüne alarak, gerçekleşmekte olan nüfus sayımının sonuçlarının nasıl olacağını şimdiden tahmin etmek mümkündür. Ancak bu süreç içinde bazı etnik topluluklar agresif ve milliyetçi-ırkçı söylemler geliştirdiği de gözden kaçmamaktadır.

Örneğin, ”ARNAVUT İTTİFAKI” partilisi Gostivar Belediye Başkanı Arben Taravari, 30 Ağustos tarihinde yazmış olduğu ve Arnavutların “Koha” gazetesinde yayınlanan bir köşe yazısında, kendilerinden başka kimseyi düşünmediklerini bir kez daha açıkça göstermiştir.

Değerli dostum, tecrübeli diplomatımız Salim Kerimi, Arben Taravari’nin bu zırvasıyla ilgili cevap niteliğinde bir yazısını bana da gönderdi.

Efendim ne zırvalamış Taravari ?

Bilineceği gibi Makedonya’da bu yıl, 17 ekimde yerel seçimler yapılacaktır. Bu münasebetle yukarda belirttiğim parti temsilcisi olan Arben Taravari, Makedonya’daki en büyük Arnavut partisi olan DEMOKRATİK BÜTÜNLEŞME BİRLİĞİ (DUİ) partisinin rakibi olan adayı kötülediği ve karaladığı ve bu köşe yazısında, diğerleri arasında Gostivar’ın bir “Arnavut şehri” olduğunu belirtmiştir. Son yerel seçimlerde Gostivar’lı Türklerinin de oylarıyla bu göreve seçilen Taravari, bununla kalmamış, her kafası sıkıştığında ora Türklerinden ve Türkiye Cumhuriyeti’nden yardım istediğini ne yazık unutmuş ve Gostivar Belediyesinde ki Türkleri ve Arnavutlar dışındaki unsurları hiçe sayarak, Gostivar’ın bir Arnavut şehri olduğunu ifade etmesi asla kabul edilemez. Değerli diplomatımız Kerimi’nin de vurguladığı gibi, bırakın Makedonya’da, dünyanın hiçbir yerinde bir şehri veya bir kenti Arnavut, Türk, Sırp veya Bulgar şehri olarak kimse ilan edemez. Kaldı ki bir şehirde çoğunlukta olan etnik topluluğu yanısıra, başka bir kimlikten olan tek bir vatandaş bile olsa onu kimse dışlayamaz ve o yerleşim yerini bir etnik topluluğunun bölgesi olarak ilan edemez. Somut olarak, Gostivar’da hepsi eşit haklı, Makedon ve Arnavutlar yanısıra, Türkler, Romanlar, Torbeşler, Ulahlar ve birçok diğer etnik topluluğu da yaşamaktadır. Onun için Taravari tam manasıyla zırvalamıştır.

Değerli dostumuz Salim Kerimi, Taravari’nin bu zırvalamasına somut rakamlarla da cevap vermiştir : Mesela 1953 yılında Gostivar’da toplam nüfus sayısı 9.509 dur. Bunlardan 4.313’ü (veya % 45,3’ü) Arnavuttur.2.637’si (% 27,7) Makedon, 1.924 (% 3,7) Türk, 353 ((%3,7 ) Roman v.b.

1961 yılında toplam nüfus 12.787. Bunlardan 5.092 (%39,8) Makedon, 4.349 (% % 34,0) Türk, 2.904 (%22,7) Arnavut v.b.

2002 yılına gelelim: Gostivar’ın toplam nüfusu 35.847. Bunlardan 16.890’ı (% 47,12) Arnavut, 11.885 ( % 33,15) Makedon, 4.559 (% 12,72) Türk,1899 (%5,30) Roman v.b.

Bu rakamlardan da görüleceği gibi Gostivar şehri, hiçbir zaman bir Arnavut şehri değilmiş, olmamış olamayacaktır da. Dostum Salim Kerimi’nin de vurguladığı gibi Arben Taravar’nin bu “mesajı” sadece Gostivar’daki Türklere (ve diğerlerine) değil, aynı zamanda resmi Ankara’ya da gönderilen bir mesajdır. O yüzden dilerdim ki, Gostivarlı Türk soydaşlarımız bu haddin i bilmez “arabesk” siyasetçiye hiç değilse yerel seçimlerde haddini bildirsin ve Türklerden özür dilemesini talep etsin. Bir diğer dileğim de Ankara, bol keseden herkese yardım ederken, biraz da kime yardım ettiğine baksın.

 

 

  
Misafir Avatar
İsim
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×