Press In Arrest - Mart 2020 Basın Özgürlüğü Raporu

Press In Arrest - Mart 2020 Basın Özgürlüğü Raporu

 

Bir grup gazetecinin gönüllü olarak kurduğu Press In Arrest; yaklaşık iki yıldır, yüzlerce gazetecinin yargılamasını izleyen, belgeleyen ve raporlayan kapsamlı bir veritabanı ve hafızalaştırma çalışması yürütüyor.

 

Press In Arrest’in çalışmalarının bir ürünü de; Mart 2020 Basın Özgürlüğü Raporu.

Bundan sonra her ay, bir önceki ay basın özgürlüğü alanında yaşananları raporlaştırarak her ayın ilk cuma günü sizlere ulaştırmayı hedefliyoruz.

 

Mart ayı, Covid19 salgını nedeniyle #evdekal çağrılarının; salgının hedefindeki en zayıf alanlardan biri olan cezaevlerinin boşaltılması çağrılarına karıştığı bir ay oldu. Covid19 krizi, basın ve ifade özgürlüğü alanını daraltma çabalarının yeni bir aracı olarak kullanıldı.

 

Press In Arrest Mart 2020 Basın Özgürlüğü Raporu'nda; Covid19 salgınına rağmen kaç gazetecinin gözaltına alındığını veya ifadeye çağrıldığını, kaç gazetecinin tutuklu ve tutuksuz olarak yargılandığını; yargılanan gazetecilerin, toplam kaç yıl hapis cezası talebi karşısında haberlerini, yazılarını, eleştirilerini savunmak zorunda bırakıldığını görebilirsiniz.

 

Raporumuzu hazırladığımız günler, ikinci yargı reformu ve infaz düzenlemesi gündemiyle çakıştı. Taslak metin ve üzerindeki tartışmalar; gazeteci yargılamalarının, infaz düzenlemesine dahil edilmediğini gösterdi. Çünkü basın özgürlüğünün karşısına Terörle Mücadele Kanunu'nun koyulması ve gazetecilerin bu kanun kapsamında yargılanıyor olmaları, basın özgürlüğünü infaz düzenlemesinden muaf tuttu.

 


Bugün TBMM'de, infaz düzenlemesine dair kanun teklifinin komisyon görüşmeleri başlıyor.

Press In Arrest Mart 2020 Basın Özgürlüğü Raporu'nda; Terörle Mücadale Kanunu’nun hangi maddelerinden kaç gazetecinin yargılandığını ve hapiste olduğunu bulabilirsiniz.




TUTUKLANAN, SUSTURULAN BASIN VİRÜSTEN DAHA TEHLİKELİ!

Tüm dünya Covid-19 krizi ile sarsılıyor. Virüs, siyasal sistemlerin ve toplumsal yapıların yerleşik kurallarını zorluyor. Virüsle mücadeleyi kamu adına yürütmek zorunda olan hükümetler; hem sistemi hem toplumu krizin etkilerinden korumaya çalışıyor. Mevcut siyasal iktidar, sorulan soruları, eleştirel düşünceyi virüsle daha etkin bir mücadele için fırsat olarak değerlendirmekten kaçıyor. Sorulan soruların ve eleştirilerin amacını; virüsten korunması gereken toplumun doğru ve eksiksiz bilgiye ulaşması olarak görmüyor, siyasal geleceğine saldırı olarak değerlendiriyor. Bu yüzden de sık sık başvurduğu savunma mekanizmalarını işletiyor: www.pressinarrest.com/analizler/280-karakter-mekanizmasi-nasil-isler/ Sorusunu, eleştirisini sosyal medyadaki sınırlı çevresiyle paylaşanlar hedef gösteriliyor, ardından Emniyet’e çağrılıyor ve haklarında adli işlem başlatılıyor. İçişleri Bakanı Süleyman Soylu tarafından 26 Mart 2020’de paylaşılan son verilere göre; Coronavirus paylaşımları yapan 2 bin 551 kişi tespit edildi, 449'una işlem yapıldı. Soru soran, yanıtları ve eleştirel düşünceyi toplumla paylaşan gazeteciler de aynı baskı mekaniği ile karşı karşıya… En az 13 gazeteci Coronavirus haberleri ve paylaşımları nedeniyle ya gözaltına alındı ya ifadeye çağrıldı. Gazetecilerin hedef gösterilmesinin, sindirilmek ve susturulmak istenmesinin; soruşturulması, yargılanması ve hatta tutuklanmasının virüsten daha tehlikeli olduğu, virüsün toplumsal kodlara vereceği zararı daha da arttıracağı yine görmezden geliniyor. Yaklaşık iki yıldır; yüzlerce gazetecinin yargılamasını izleyen, belgeleyen ve raporlayan, kapsamlı bir veri tabanı ve hafızalaştırma çalışması yürüten Press In Arrset, Mart ayı gazeteci yargılamaları raporunu açıkladı. Mart ayında 30 gazeteci hakim karşısındaydı. Gazeteciler, 3 kez ağırlaştırılmış müebbet hapis, 1 kez müebbet hapis ve en az 106 yıl 9 aydan 295 yıl 53 aya kadar hapis istemiyle yargılandı! 26 gazetecinin yargılaması ertelendi, 10 gazetecinin yargılaması ise coronavirüs salgını nedeniyle görülmeden ertelendi. 9 gazeteci tutuklandı. 6 gazeteci tahliye oldu. 

 

Raporun tamamı:  

 

TUTUKLU GAZETECİLERE ÖZGÜRLÜK ACİL BİR TALEPTİR!

Covid19 salgını nedeniyle; tüm adliyelerde duruşmalar Nisan sonuna kadar ertelendi. Sadece tutuklu yargılananların duruşmalarının görülmesine ve acil işlerin gereklerinin yerine getirilmesine karar verildi. Covid19 salgını, tutuklu gazetecilerin tahliye edilmesi talebinin daha yüksek sesle dile getirilmesine neden oldu: Avukatlar tutuklu gazeteciler için tahliye taleplerini yineliyor, eş zamanlı sosyal medya paylaşımlarıyla “tutuklu gazetecilere özgürlük” çağrıları yapılıyor, başlatılan imza kampanyaları ise sürüyor. Yaklaşık 3 ayda tüm dünyayı saran Coronavirus salgını, özellikle otoriter iktidarlar tarafından gazeteciler ve basın özgürlüğü üzerinde baskı için yeni bir baskı aracı olarak kullanılıyor. Bir insan hakki olarak basın özgürlüğü, kriz dönemlerinde - özellikle otoriterleşen yönetimlerde - bir hayat memat konusu. İktidarlar krizleri bahane ederek gazeteciler üzerindeki baskısını arttırıyor ve dolayısıyla halkın haber alma hakkı da kısıtlanıyor. Otoriter rejimler krizi, gizliliği ve sınırlı bilgiyi esas alan bir kamu diplomasisi ile yönetmeye çalışıyor. Bu ortamda soru soran, eksik bilgiyi tamamlamaya çalışan, virüsle mücadele yöntemlerindeki eksikliklere ilişkin eleştirilerin yayılmasına aracı olan gazetecileri susturmayı tercih ediyor. Öte yandan, zaten özgürlüklerinden mahrum bırakılan tutuklu gazeteciler şu an tüm dünyayı etkisi altına alan coronavirus salgıni karşısında hayati riskle de karşı karşıya kalıyor. Siyasi çekişmelerin bir aracı olarak, hapsedilen yüze yakın gazetecinin yaşam hakları ihlal ediliyor. Gazeteciler; Coronavirus salgınına yakalanacak en zayıf halka olan, gerekli önlemlerin asla yeterince alınamayacağı bilinen hapishanelerde tutularak, ölümle baş başa bırakılıyor. Tüm gazetecilerin koşulsuz olarak serbest bırakılması bugün her zaman olduğundan daha acil bir taleptir. Bu talep; bir an önce ve siyasi motivasyonlardan uzak bir şekilde yerine getirilmelidir. Tam da bu talepler dile getirilirken, iktidar önce yargı reformuna ilişkin düzenlemeleri içeren teklifini, bir süredir gündemde tuttuğu ceza infaz - kamuoyunda bilinen adıyla “af”- düzenlemesini TBMM’ye sundu. “AF” DÜZENLEMESİNDEN GAZETECİLERİN ÇOĞU FAYDALANAMAYACAK! İktidar, Mart ayının son günü, tutuklu ve hükümlülere tahliye yolunu açacak infaz düzenlemesini de meclise sundu. Coronavirüs salgını sebebiyle hapishanelerde tahliye bekleyen binlerce kişiyi ilgilendiren yasa düzenlemesinde; “cinsel suçlar, uyuşturucu madde suçları, kasten adam öldürme, kadına karşı şiddet ve terör suçları” kapsam dışında tutuldu. Düzenlemeyle yaklaşık 90 bin kişinin tahliyesi bekleniyor. Ancak Türkiye’deki gazeteci yargılamalarının birçoğu Terörle Mücadele Kanunu kapsamında yürütülüyor. Gazeteciler, basın yayın yoluyla işledikleri iddia edilen suçlarda Terörle Mücadele Kanunu kapsamında yargılanıyor ve cezalandırılıyor.  

 

Press In Arrest veritabanına göre; yargılaması süren ve son 2 yılda yargılaması tamamlanan en az 223 gazeteci Terörle Mücadele Kanunu (TMK) kapsamında suçlanarak yargılandı/yargılanıyor:

 

• 130 gazeteci TMK’nin 5. maddesi “Terör suçlarında cezanın yarı oranında artırılması” kapsamında yargılandı/yargılanıyor. • 102 gazeteci TMK’nin 7/2. maddesi “Terör Örgütü Propagandası Yapmak” kapsamında yargılandı/yargılanıyor. • 16 gazeteci TMK’nin 6/1. maddesi “Terörle Mücadelede Yer Almış Kişileri Hedef Göstermek” kapsamında yargılandı/yargılanıyor. • 12 gazeteci TMK’nin 6/2. maddesi “Terör Örgütlerinin Yayınlarını Basmak ve Yayınlamak” kapsamında yargılandı/yargılanıyor. (Bir gazeteci tek davada birden fazla kanun maddesi kapsamında suçlanab ilir. - 31.03.2020)

 

Press In Arrest’in doğrulayabildiği kadarıyla, 31 Mart itibariyle cezaevinde olan en az 47 gazeteci TMK kapsamında yargılandı ve/veya yargılanıyor… Tutuklu olan gazetecilerden Aydın Keser, Barış Pehlivan, Barış Terkoğlu, Ferhat Çelik, Hülya Kılınç, Murat Ağırel, İsmail Yıldız/Rawin Sterk ve Tülay Canpolat hakkındaki iddianameler hala tamamlanmadığı için bu gazetecilerin hangi suçlamayla yargılanacağı belli olmadı.

 

Öte yandan Ekim 2019’da yasalaşan birinci yargı paketi kapsamında istinaf mahkemelerinde kesinleşen 5 yıldan az olan cezalar için Yargıtay’da itiraz hakkının önü açılmış ve en az 5 gazeteci tahliye olmuştu. Paketteki bir diğer düzenlemeyle; TMK’deki propaganda suçlarına ilişkin 7. maddede de değişiklik yapılarak, "haber verme sınırlarını aşmayan veya eleştiri amacıyla yapılan düşünce açıklamaları suç oluşturmaz" hükmü eklenmişti. Birinci yargı paketinin yürürlüğe girmesiyle; devam eden gazeteci yargılamalarında, gazeteciler ve avukatlar mahkemelerde yaptıkları savunmalarda yargı paketini işaret ettiler, bu kapsamda tahliye ve beraat talep ettiler.   

 

MART AYINDA;

• En az 14 gazeteci hakkında soruşturma başlatıldı ve ifadeye çağrıldı! “MİT mensubunun cenaze töreni” ve Coronavirüs salgını kapsamında haber yapan gazeteciler ile sosyal medya paylaşımları gerekçe gösterilen gazeteciler hakkında soruşturma başlatıldı.

 • En az 20 gazeteci gözaltına alındı! “MİT mensubunun cenaze töreni” ile ilgili haber yapan, Dubai şeyhine ait 600 milyon euro d e ğ e rin d e ki y a t a iliş kin h a b e r y a p a n v e C o r o n a vir ü s s algını k a p s a mın d a h a b e r y a p a n gazeteciler gözaltına alındı. Ayrıca Edirne Pazarkule’de sığınmacıların Avrupa’ya geçişlerini haberleştirmek üzere bulunan ulusal ve uluslararası medyadan en az 1o gaz eteci de gözaltına alındı.

 • 2 gazeteci hakkında dava açıldı! Sosyal medya paylaşımları gerekçesiyle…

 • 9 gazeteci tutuklandı! Yakın Doğu Haber’den Alptekin Dursunoğlu; Oda TV’den Barış Terkoğlu, Barış Pehlivan, Hülya Kılınç; Yeniçağ’dan Murat Ağırel, Yeni Y aşam’dan Ferhat Çelik, Aydın Keser; Rudaw’dan İsmail Yıldız/Rawin Sterk, İdris Sayılğan.

 • 30 gazeteci yargılandı! 30 gazeteci, Mart ayında, 3 kez ağırlaştırılmış müebbet hapis, 1 kez müebbet hapis ve en az 106 yıl 9 aydan 295 yıl 53 aya kadar hapis istemiy le yargılandı!

 • 1 gazete yargılandı! Eski AKP milletvekili ve Cumhurbaşkanlığı Hukuk Politikaları Kurulu üyesi Prof. Dr. Burhan Kuzu’nun, Naci Şerifi Zindaşti’yle fotoğraflarını ortaya çıkardığı için Cumhuriyet Gazetesine açtığı “3 kuruşluk manevi tazminat davası” reddedildi. Kuzu, davayı haberi yapan muhabire değil, doğrudan Cumhuriyet Gazetesi’ne açtı.

 • 26 gazetecinin yargılaması ertelendi. 1 d u r u ş m a h a kim d o ğ u m iz nin d e old u ğ u için y a pıla m a dı, 1 0 g a z e t e cinin y a r gıla m a sı is e coronavirüs salgını nedeniyle gör ülmeden ertelendi.

 • 1 gazeteci beraat etti. İlk kez bir Instagram paylaşımı yargılamaya “dayanak” gösterildi.

 • 3 gazeteci ceza aldı. Ceza alan üç gazetecinin; biri 2 yıl 1 ay hapis cezası, biri 50 gün hapis cezası (1000 TL para cezasına çevrildi) ve biri 708 0 TL para cezası aldı.

 • Tutuklu olan 6 gazeteci tahliye oldu. Tahliye olan 6 gazetecinin; birinin yargılaması tamamlandı ve ceza alarak çıktı, biri hükümlü olarak hapisteyken Yargıtay tutuklulukta geçirdiği süreyi göz önünde bulundurarak tahliyesine k a r a r v e r di, h a b e r t a kibi sır a sın d a g ö z altın a alınıp t u t u kla n a n bir g a z e t e ci a v u k a tla rın

 

b a ş v u r u s u yla s e r b e s t bır a kıldı. Diğ e r 3 g a z e t e ci is e ilk d u r u ş m a d a t a hliy e e dildile r v e yargılamaları tutuksuz olarak sürüyor.

 • Tutuklu yargılanan 3 gazeteci, covid19 tedbirleri kapsamında hapishaneden SEGBİS aracılığıyla mahkemeye katılarak savunma yaptı.

 

YARGIDAN HABERLER... • Yargıtay, “FETÖ medya yapılanmasında yer aldığı” iddiasıyla hükümlü olarak tutuklu olan Ali Akkuş’un, tutuklulukta geçirdiği süreyi göz önünde bulundurarak, tahliyesine karar verdi. Akkuş, 740 gün sonra cezaevinden tahliye olurken, aynı dosya kapsamında 18 gazetecinin tutukluluğu sürüyor. • Gazeteci Murat Ağırel’in tutukluluğunun 23 gününde avukatları Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru yaptı. Başvuruda; "kişi güvenliği ve özgürlüğü" ile "ifade özgürlüğü haklarının" ihlal edildiğinin tespiti ve Ağırel’in tahliyesini istediler.


 
Misafir Avatar
İsim
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×