Bu Makale
194 Tekil
Görüntülendi.
Mekan Tasarımlarının İnsan Psikolojisi Üzerine Etkileri
banner183

        Mekan Tasarımlarının

        İnsan Psikolojisi Üzerine Etkileri

 

Bir insan günde kaç farklı mekânda bulunabilir? Beş, on, elli hatta tüm gün evde geçirilse bile farklı odalar arasında geçiş yaparak bulunabilir. Mekanlar cansız olmalarına karşın bize çok şey anlatıyor daha doğrusu hissettiriyor. Bazen bir mekânda ömür boyu kalmayı düşünüyor bazen de bulunduğumuz mekân sıkıntı veriyor ve hemen oradan uzaklaşmak isteyebiliyoruz. Bunların altında yatan pek çok sebep olabilir ama en önemlisi Mekân Psikolojisi. Genellikle Çevre Psikolojisi içerisinde, insanlar ve bulundukları mekanlar arasındaki etkileşimden doğan bir alandır. Mekanların; insanın duygu durumunda, davranışlarında ve özellikle insan ilişkilerinde önemli bir role sahip olduğunu ortaya koyuyor.

Yakın geçmişte artan nüfus ile beraber dünya, barınma ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik hızlı çözümler üretti. Dip dibe yapışık yüksek binalar, 50-75 metrekarelik küçük evler… Günümüzde ise mekanlar daha çok insan üzerine düşünüp tasarlanıyor. Renkler, desenler, presizyon, konfigürasyon, aydınlatma ve malzemeler insanın duygu durumları üzerinde etkin rol alabiliyor. Çevre psikoloğu ve iç mimar Migette Kaup, “Mimari ipuçları, belirli yer türlerinde uygulanmasını görmek istediğimiz istenen davranışlara takviye sağlayabilir” diyor. Örneğin bir kütüphanenin, kullanıcılarının fizyolojik ve psikolojik ihtiyaçlarına göre tasarlanmış verimli bir çalışma ortamı sunması gerekir. Mekanlar bilinçaltımızı etkileyerek, bulunduğumuz ortama göre duygu ve davranışlarımız üzerinde önemli bir yer tutuyor. Dekor ve detay tasarımlarında ele alınan yaklaşımın bu süreçte oldukçta önemli bir rolü olduğu görüyoruz. Bağlamdan kopuk bir mekan kullanıcısına bir anlatı sunamaz. Dolayısıyla kullanıcaya yeni bir deneyim öneren her yapı ve mekan: kendi içinde tutarlı ve özgün bir tasarım yaklaşımı önermelidir. Kendine bağlı ilkelerinden birinin bile uygulanmaması insanda endişe duyguları yaratabilir. Örnek vermek gerekirse, bir haftasonu kaçamağında kahve eşliğinde kitap okuduğumuz bir kafede göz yoran renkleri ve yüksek sesli metal müzikleri kabul etmeyiz. Renk, doku, ve işitsel ögelerin yanı sıra, formun da kullanıcı deneyimi üzerinde etkisi vardır. Bu yüzden mekanlar tasarlanırken kullanıcı ölçeğinde, sirkülasyon alanları mobilyalara uygun tasarlanmalı, kullanıcıların kişisel alanlarına saygı duyulmalı, mahremiyete özen gösteren ya da tamamen ortadan kaldıran  alanlar fiziksel sınırlar dahilinde ustaca tasarlanmalıdır. Özetle her mekanın amacına yönelik olarak kendi kullanıcısında bir ritim yakalamasına özen gösterilmelidir. Denge önemli bir husustur. Bir tasarımla kullanıcısı arasında içsel bir uyum olmazsa olmazdır. Tasarımcıya burada büyük bir sorumluluk düşüyor. Tüm bunları göze alarak sosyal, fiziksel ve psikolojik ihtiyaçlara göre hareket etmeli, belli bir duyarlılığa sahip olmalı, somut ve yaratıcı çözümler bulmalıdır. Oluşturduğu fiziksel ortamın, duyusal tetiklenmelere yol açabileceğini çok iyi bilmelidir.

Tasarımların, kişiyi mekanın ruhu ve ‘’genius logi’’ olarak da adlandırılan yerin ruhu arasında bir  yolculuğa çıkarmasına kapı açmasını sağlamak bir mimar için büyük başarıdır. Kullanıcı kolay hareket edebileceği şeklinde dolaşmalıdır bu yolculukta. Renkler ve ışıklar mekanların anlatısına eşlik etmeli ve zihinlerde canlı anılar bırakmalıdır. Unutulan bir mekan belki de kendi fiziki doğası itibariyle hiç yaşamamış olandır. Sıcak ve soğuk.. Huzurlu ve tedirgin.. Işık seçimlerinde özellikle kullanım amacına dikkat edilebilmelidir. Çünkü kullanılan loş ışıklar kasvetli ya da rahatlatıcı alan yaratabilirken, duygu durumu kullanıcının andan ne talep ettiğiyle de ilişkilidir. İnsan doğası da tasarım gibi karmaşıktır. Değişken ve sürekli bir akıştadır. Ancak mekanlar tasarımlarının doğaları itibariyle belirli bir amaca yöneliktir. İnsan doğasına göre daha durağan ancak kendine özgü yüksek duygu birikimleri taşırlar. Amaç da kullanıcı deneyimine yönelik bu birikimi en doğru şekilde aktarmak ve kişi psikolojisine uygun beklentiyi değerince karşılamaktır.

  
Misafir Avatar
İsim
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×

banner163